Arrival, izlediğim bilimkurgu filmleri arasında farklı bir yer tutuyor. "uzaylılar dünyamızda" fikrini "uzaylılar dünyamıza saldırıyor"a çevirmeden meramını aktarmış ve tertemiz bir finale varmış bir film. Tabii ki Contact ve interstellar filmlerini de unutmamak gerekiyor. Bana kalırsa, interstellar, bu üç filmi listeleyecek olursam son sırada geliyor; ama o da çok iyi bir filmdir. Peki konumuz neden Arrival? Arrival, dilin ne kadar önemli olduğunu, bambaşka yaşam formları arasında da olsa ilk temasta 'iletişim'in ne kadar önemli ve 'akıllı yaşam form'ları için mihenk taşı olduğunu gösteriyor bize; İşte bu yüzden konumuz Arrival ve Dil olacak.



  • Filmin konusu

Birden çok dünya dışı aracın dünyanın farklı yerlerine konuşlanmasının ardından bu araçların içerisindeki yaşam formlarıyla iletişim kurmanın yolları da aranmaya başlar. Bir yandan bu araçların nereden geldiği, hangi maddeden yapıldığı gibi şeyler da merak konusu iken, araçların içindeki yaşam formları ile iletişim kurmak ve hangi dili kullandıklarını anlamak da ordu dilbilimcisi Dr. Louise Banks'e kalıyor. Dünya dışı yaşam formları ile küçük seanslar halinde görüşen, içerisinde Dr. Banks'in de bulunduğu bir ekip, uzaylı yaşam formlarının kullandığı dilin yapısını çözmeye çalışıyor.



  • Dil Nedir?

İnsanı insan yapan nedir sorusunun birçok cevabı bulunmakta, bu cevaplar: zeka, toplum, icat yapabilme gibi şeylerin yanı sıra konuşma, yani dilin varlığıdır da aynı zamanda. Dil, insan toplulukları arasında anlaşma ve uzlaşma kurmamızı sağlayan bir araçtır, sosyalleşmemizi sağlayan şey dildir. Buradan süre gelerek de insanı insan yapan 'şeylere' sosyalleşmek, iletişim kurmak gibi şeyleri de ekleyebiliriz; yani dil. Dil ile düşüncenin iç içe olduğunu söyleyenler de mevcut elbette. Dil olmazsa düşünce de olmaz, çünkü insan dil ile düşünür. Yani dil, 'akıllı yaşam formu' olarak adlandırılan her canlı için olmazsa olmazdır. Küçük bir kabile ya da koca bir uygarlık fark etmeksizin anlaşmak ve sosyalleşmek için dile ihtiyaç duyarız.


  • Dilin insan ve toplum üzerindeki etkisi

Dil, her dönem için insan toplumunun vazgeçilmez bir parçası olarak yer tutar. İletişim, uygarlığın temel taşlarındandır. Düşüncelerimizi belirtmek, insanlarla iletişim kurmak gibi şeylerin yanı sıra, daha akademik alanlarda da dile ve dilin getirdiklerine ihtiyaç duyarız. Toplumun her alanında olan bu denli güçlü bir olgu olan dil'i alıp, bir bilim kurgu filmi üzerinden derdini anlatmak, yine dilin  bir getirisidir.  Tabii ki insanlığın tek bir ortak dili yok -gerçi İngilizce bu yolda ilerliyor- ve bu farklı diller beraberinde algı ve düşünce farklılıklarını da getiriyor. Ait olduğumuz dil ve toplumumuzun dünyayı algılama biçimimizde büyük etkisi olduğunu söylemek yanlış veya ayrımcı bir söylem olmayacaktır; öyle ki bu etkiler gözle görülebilir noktadadır da.


  • Dilin düşünce ve algılayış biçimine etkisi

www.edge.org sitesinde yayımlanmış olan Lera Boroditsky'ın HOW DOES OUR LANGUAGE SHAPE THE WAY WE THINK? (DİL, DÜŞÜNCELERİMİZİ NASIL ŞEKİLLENDİRİYOR?) adlı makalesinde yaptığı bir çalışmadan bahsediyor. Boroditsky, dünyanın farklı ülkelerindeki farkı dilleri konuşan insanlardan toplanan veriler ışığında diller arası algı ve düşünce farklılıklarının yadsınamaz şekilde var olduğunu söylüyor. Gayet tabii bu fikrin karşısında duran bilim insanları da var; ve karşı fikir olarak ise dilin düşünce ve algıya etki etmediğini, herkesin aynı düşünüp bunları farklı şekilde anlattıkları öne sürülüyor.


  • Yabancı dil öğrenmek algımıza etki ediyor mu?

Farklı dilleri konuşan insanların algılarının birbirinden farklı olduğunu söyledikten sonra böyle bir soru çıkıyor ortaya. Bu konu hakkında da yapılan birçok çalışma ve araştırmalar mevcut. Eğer bu soruya bir cevap bulmaya çalışacaksak Sapir-Whorf Hipotezi'inden bahsetmeden geçemeyiz. Bu hipotez, insanın düşüncesinin büyüdüğü toplumdan ve ana dilinden etkilendiğini öne sürüyor; bunun yanı sıra da başka dilleri öğrensek bile tam anlamıyla kavrayamayacağımız için dünyayı yine kendi dilimize ait kelimelerimiz ve sözcüklerimiz kadar algılayacak ve anlayacağız.